از داده تا دانش...پروسه ای که باید پیمود

مجید احمدی

از جمله مباحث روز دنيا که تأثير شگرفي بر روي رفتار سازماني و دانش و آگاهي صاحبان مشاغل ايجاد کرده است، مديريت دانش است. مفهوم مديريت دانش فرآيند ايجاد، تأييد، ارايه، توزيع و کاربرد دانش است. اين مديريت با توجه به دانش محوري کنوني در دنيا به عنوان يکي از راهبردي ترين حوزه ها براي افراد و سازمانها شناخته مي شود.

امروزه ديگر روشهاي متداول و پيشين براي رقابت و موفقيتهاي فردي و سازماني چاره ساز نيست و لازم است که مديران با بهره گيري از روشهاي کاري تملک به سازماندهي، پالايش و اشاعه اطلاعات به هوش تجاري و دانش سازماني دست يابند که اين امر مستلزم ذخيره سازي داده ها و داده کاوي و تکنولوژي تبادل آن با مديريت دانش است. به عبارت بهتر، تنها گردآوري اطلاعات باعث توليد دانش نمي شود و توليد دانش مستلزم استفاده از سازوکار منسجمي براي تفسير و استقرار آن اطلاعات است.

در این میان با سه مفهوم روبرو خواهیم بود، مفاهیمی که گاه در هیاهوی روزمرگی های سازمان یا بدست فراموشی سپرده می شوند یا به سبب غبار آلوده گی دچار استحالۀ مفهومی گردیده ودرک ناقصی از واقعیتهای موجود درون سازمانی وبرون سازمانی بدست می دهند. دانش، آگاهي و حقيقت چيزي فراتر از گردآوري صرف داده ها و مجموعه اجزاست و کل بدست آمده داراي برهم افزايي بيشتر از مجموع ساده اجزاي تشکيل دهنده مي باشد

بنا براین در نخستین گام ورود به عرصۀ مدیریت دانش تفکیک این مفاهیم وکاربردهای هر کدام از اهمیت ویژه ای برخوردار است.

پیش درآمدی دیگری که قبل از ورود به چنین بحثی باید در نظر داشت آنستکه دانش یا به عبارت بهتر تولید دانش یک "فرآیند" یا به دیگر سخن یک "پروسه" است.پروسه ای که دارای ورودی های مشخصی است, این ورودی ها وارد فرآیند تولید دانش شده وپردازش می شوند ودانش در حقیقت برون داد این فرآیند است. چالش گریبان گیر اکثر سازمانها, عدم وجود چنین بروندادی است.سر چشمۀ چنین چالشی را میتوان در واضح نبودن مرز میان داده ((data,معلومات (information)ودانش (knowledge)دانست.

االف- داده ها: یا data ؛ همان مواد خام فرآیند تولید دانش هستند.نزدیکترین مصادیق برای این مفهوم کلی را میتوان در قالب اعداد وارقام حاصل از یک سرشماری یا آمارگیری تصور نمود.داده های حاصل از سرشماری شهری مانند تهران,یا داده های حاصل از موجودی کالایی خاص در انبار یک شرکت تولیدی تا اندازه گیری میزان بارندگی در فصل زمستان در شهر رشت همه وهمه داده هایی هستند که بمنظوری خاص وارد فرآیند تولید دانش می شوند.داده ها به روشهای گوناگون واز منابع مختلف بدست می آیند.بی گمان برای دستیابی به دانش صحیح ورود داده های سالم به فرآیند,اجتناب ناپذیر می نماید.

ب- معلومات: یا information ؛ در حقیقت اطلاعاتی هستند که پس از پردازش داده ها,بدست می آیند. بعنوان مثال میانگین سنی شهروندان تهرانی, یا میانگین مصرف کالایی خاص در یک شرکت یا میانۀ میزان بارندگی در شهری مانند رشت همه وهمه محصول پردازش داده هایی است که در مرحلۀ قبل گردآوری شده بود.

ج-اما تولید دانش یا knowledge  مهمترین مرحلۀ فرآیند تولید دانش است, این مرحله را  میتوان توانایی آمیختن وامتزاج معلومات گوناگون با تجربه های گذشته ودریافتهای حسی ودریافتهای صحیح دینی وعرضۀ آنها بر آموزه های دینی در نهایت نتیجه گیری واستنباط وداوری ودر یک کلام "تولید دانش", دانست.