تشدید جنگ دیپلماتیک میان ایران و آمریکا؛
مرتضی اصلاحچی
اکنون یک جدال دیپلماتیک شدید میان ایران و آمریکا بر سر پرونده هسته ای ایران در جریان است. در شرایطی که به نظر می رسد باراک اوباما توانسته است در جریان دیدار خود با رهبران چین و روسیه، این دو کشور حامی ایران را تا حدودی با خود همراه کند اما برخی صاحب نظران به دیپلماسی دولت نهم-دهم که محمود احمدی نژاد از آن با عنوان "دیپلماسی عمومی" نام می برد به دیده تردید می نگرند.
اگر جرج بوش در مقام یک جمهوری خواه دو آتشه در تلاش بود فقط با استفاده با تهدید و اهرم فشار ایران را تحت فشار بگذارد اما باراک اوباما ابتدا از در دوستی وارد شد اما کم کم با استفاده از شیوه های دیپلماتیک مسیر پرونده هسته ای ایران را به سمتی دیگر هدایت نمود. رئیس جمهور ایالات متحده در تلاش است تا از طریق ایجاد فاصله میان ایران و چین -روسیه این دو کشور را برای ایجاد فشارهای بیشتر بر ایران با خود همراه کند. از آنجا که ایران به آخرین پیشنهاد آژانس بین المللی انرژی هسته ای مبنی بر ارسال اورانیوم خود به روسیه و فرانسه پاسخ منفی داده است به نظر می رسد اوباما می خواهد با همراهی روسیه و چین دور جدید تحریم ها علیه ایران را اعمال کند. این دو کشور به خاطر روابط خوب سیاسی و حجم بالای مبادلات اقتصادی خود با ایران همواره با اعمال تحریم های شدید علیه این کشور مخالفت کرده و با تهدید به وتو اجازه صدور قطع نامه های شدید الحن علیه ایران را به شورای امنیت نداده اند. هرچند در زمان ریاست جمهوری محمود احمدی نژاد سه قطعنامه علیه ایران صادر شد اما مخالفت های چین و روسیه هیچگاه اجازه نداند لحن این قطع نامه ها از حدی فراتر رود.
اکنون اما اوباما بر آن است تا با انگشت گذاشتن بر نقطه ای که محل قوت دیپلماسی ایران تلقی می شود اهرم فشار جدیدی علیه این کشور در اختیار خود بگیرد. «چین و روسیه».
اصرار دولت جرج بوش بر استقرار سپر دفاع موشکی در اروپای شرقی به بهانه آنچه که مقابله با تهدید احتمالی ایران می نامید همواره میان آمریکا و روسیه محل بحث بوده است. با روی کار آمدن باراک اوباما اما او اعلام کرد که قصد ندارد این سپر را در منطقه ای که روسیه حاشیه امن خود می داند مستقر کند. این اقدام اوباما به شدت مورد استقبال مقامات روس قرار گرفت و گفته می شود این مسئله نقطه آغاز نزدیکی میان آمریکا و روسیه در خصوص پرونده هسته ای ایران است.
از دیگر سو اما روسیه اعلام کرد که نیروگاه بوشهر را در موعد مقرر آماده نخواهد کرد و همچنین موشک های اس 300 را نیز که در خصوص آن با ایران قرارداد دارد تحویل نخواهد داد. این اقدام روسیه واکنش های شدیدی را در ایران برانگیخت تا عده ای از آن با عنوان پشت کردن روسیه به ایران یاد کنند.
در این راستا همچنین باراک اوباما در جریان دیدار اخیر خود با مدودف تا حدودی توانست او را با خود همراه کند. این دو که چند روز پیش در حاشیه نشست سران کشورهای آسیا-اقیانوسیه در سنگاپور با یکدیگر دیدار می کردند به ایران هشدار دادند که زمان برای حل مناقشه هسته ای ایران از راه دیپلماتیک در حال از دست رفتن است. درحالی که اوباما گفت مایه تاسف است که ایران هنوز قادر نیست به آنچه او طرح خلاقانه جامعه جهانی برای کاستن از نگرانی ها درباره ماهیت برنامه هسته ای ایران خواند، پاسخ مثبت دهد، دمیتری مدودف با ابراز امیدواری نسبت به موافقت ایران برای ارسال اورانیوم خود به روسیه، هشدار داد در صورتی که پیشرفتی در این زمینه به دست نیاید، راه های دیگری مد نظر قرار خواهند گرفت. مدودف مشخص نکرده که چه ابزاری مورد استفاده قرار خواهد گرفت اما تحلیلگران می گویند احتمال دارد تحریم های سفت و سخت تری علیه ایران وضع شود.
رئیس جمهور روسیه در سخنان خود همچنین گفت: «هدف ما روشن است، یک برنامه هسته ای آشکار و شفاف به جای برنامه ای که مایه حساسیت و نگرانی سایرین شود.» لحن سخنان مدودف بسیار متفاوت با ادبیاتی است که پیش از این مقامات روس در مواجهه با پرونده هسته ای ایران به کار می بردند.
باراک اوباما پس از این دیدار در ادامه سفر خود به شرق آسیا راهی چین شد تا در جریان دیدار خود از این کشور مقامات چین را در زمینه پرونده هسته ای ایران با خود همراه کند و اظهارات سران دو کشور در کنفرانس خبری مشترک شان نشان می دهد که او تاحدودی در این زمینه توفیق یافته است.
باراک اوباما در یک نشست خبری مشترک با هو جین تائو، رئیس جمهور چین، گفت که ایالات متحده و چین برای مقابله با آنچه که او تهدید ناشی از مسلح شدن ایران به تسلیحات اتمی می خواند با یکدیگر همکاری خواهند کرد. وی همچنین گفت اعضای شورای امنیت سازمان ملل متحد "در رویارویی با چنین چشم اندازی" با یکدیگر وحدت نظر دارند. رئیس جمهوری آمریکا ادامه داد: «ایران از فرصتی مناسب برای ارائه و اثبات صلح آمیز بودن اهداف خود برخوردار است اما اگر از این فرصت استفاده لازم را نکند، آنگاه با عواقبی مواجه خواهد شد.» رئیس جمهوری چین هم در این نشست خبری خواستار حل و فصل اختلاف شورای امنیت و ایران بر سر برنامه های اتمی این کشور شد و افزود که "مهم است که این تعارض از راه مذاکره مرتفع شود." مواضعی که رهبران دو کشور چین و رسیه پس از دیدار با اوباما بر علیه ایران اتخاذ کرده اند نشان دهنده این است که باراک اوباما توانسته با استفاده از دیپلماسی خود و همچنین وعده های احتمالی به آنها تا حدودی میان این دو کشور و ایران فاصله ایجاد کند. این امر سبب خواهد شد که ایران برای پذیرش پیشنهاد غرب تحت فشار بیشتری قرار بگیرد و در صورت عدم همراهی با آنها نتواند همچون گذشته از حمایت تام و تمام چین و رسیه برای جلوگیری از اعمال تحریم های شدید علیه خود استفاده کند.
به نظر می رسد باراک اوباما در جنگ دیپلماتیک با دولت محمود احمدی نژاد توانسته است تاحدی به موضعی بالاتر دست پیدا کند و دیپلماسی عمومی محمود احمدی نژاد آنطور که باید و شاید مفید به فایده نبوده است.
حال باید منتظر ماند و دید که آیا ایران قادر خواهد بود با رو کردن برگی جدید در بازی دیپلماتیک هسته ای خود با آمریکا فصلی جدید در این پرونده گشوده و با پس زدن دستاوردهای اخیر باراک اوباما خود را بر بازی مسلط کند یا خیر.
منبع: fararu