ایران وطرحهای آقای رئیس جمهور برای مبارزه با فقر!!
کاظم مرد میانسالی كه با وانت قدیمیاش كار میكند و قرار است با همان به ما در اسبابکشی به خانه تازهمان کمک کند از طرح تحول اقتصادی فقط این را میداند كه دولت قرار است ماهانه معادل ۷۰ دلار به هر ایرانی بدهد. وقتی از او میپرسم که چرا و چطور قرار است این كار را بكنند چیزی نمیداند.
محمود احمدینژاد در یک گفتگوی تلویزیونی که اکتبر گذشته از تلویزیون دولتی ایران پخش شد به مردم وعده داد که با اجرای طرح تحول اقتصادی او، دولتش ماهانه معادل ۴۵ تا ۷۰ دلار به هر شهروند ایرانی میپردازد. این وعدهای است که کاظم هم شنیده و به خاطر آن امیدوار است خانواده ۶ نفره او ۴۲۰ دلار درآمد ماهانه داشته باشند..
یارانهها اقتصاد را میبلعند
به نظر میرسد مهمترین محور طرح تحول اقتصادی محمود احمدینژاد، حذف یارانههای پرداختی به حاملهای انرژی و كالاهایی مانند آب و دارو باشد.
بر اساس این طرح دولت بنا دارد یارانهها را به صورت نقدی به مردم پرداخت كند. این طرح که از آن به عنوان طرح "هدفمند كردن یارانهها" یاد می شود واکنشهای زیادی به دنبال داشته است.
یارانههای پرداختی به حاملهای انرژی و كالاهای اساسی در سه دهه گذشته آن قدر بزرگ شدهاند كه دیگر دولت توان ادامه پرداخت آنها را ندارد. رئیس جمهوری ایران رقم یارانههایی را كه دولت سالانه به اقتصاد ایران تزریق می كند ۹۰ میلیارد دلار گزارش کرده است. این یارانهها بین همه گروههای درآمدی به صورت یكسان توزیع میشود.
در حال حاضر دولت ایران این یارانهها را به شكل عرضه ارزان قیمت كالاهایی مانند بنزین، گاز، برق، آب، دارو و دیگر كالاهای اساسی پرداخت میكند. قیمت هر لیتر بنزین یارانهای كه از دو سال قبل سهمیهبندی شده و ماهانه ۱۲۰ لیتر برای هر خودرو در نظر گرفتهشده، کمی بیشتر از ده سنت است و قیمت بنزین آزاد نیز لیتری چهل سنت در نظر گرفتهشده است.
كریم حیدریان كارمند بانك که دریافت فیشهای برق و گاز و آب بخشی از کار روزانه اوست میگوید: "خدماتی كه از طریق دولت به مردم ارائه میشود به رغم اینكه همراه با سوبسید است بسیار پرهزینه و گران تمام میشود." این كارمند بانك ادامه میدهد: " اگر بخشی از یارانهها آن طور كه طراحان طرح تحول اقتصادی پیشنهاد كردهاند حذف شود لابد آب كافی هم نمیتوانیم بخوریم زیرا به این ترتیب آب چاه هم قیمت آب پرتقال خواهد شد!"
یك جهش قیمتی بزرگ
هرچند محمود احمدینژاد در گفتوگوی خود با تلویزیون دولتی ایران رقم پرداختی به شهروندان ایرانی را ۴۵ تا ۷۰ دلار اعلام كرد اما پس از آن برخی مسوولان دولتی این اعداد و ارقام را تكذیب كردند.
محمدرضا فرزین، سخنگوی كارگروه ویژه طرح تحول اقتصادی در دولت تاكید كرد:" در لایحه هدفمند كردن یارانهها كه برای ارایه به مجلس تهیه شده، به هیچ رقمی درباره میزان یارانه نقدی قابل پرداخت اشاره نشده است. "من به رقم یارانه نقدی (۴۰ تا ۷۰ دلار) قابل پرداخت به مردم در هیچ مصاحبهای اشاره نكردهام."
در هفته دوم ژانویه نیز رامین پاشاییفام، معاون اقتصادی بانك مركزی نیز گفت: "در صورتی که قیمت نفت ۳۵ تا ۴۸ دلار باشد به هر نفر ماهانه حداقل ۱۹ هزار و۵۰۰ تومان و حداكثر ۴۳هزار تومان یارانه پرداخت میشود."
روی دیگر سكه
اما آنچه هنوز از سوی دولتی ها بیپاسخ مانده و كسی از مدافعان این طرح علاقهای به پرداختن به آن ندارد روی دیگر سكه هدفمندكردن یارانههاست. دولتی ها و مدافعان این طرح در خارج از دولت تنها به بخش شیرین پرداخت ماهانه یارانهها اشاره میكنند، اما درباره فرآیندی كه منجر به تامین این منابع میشود، کمتر گفتگو میشود.
رییس دولت و دیگر مسوولان دولتی اقتصاد ایران تاکید کردهاند كه افزایش ده برابری قیمت بنزین یا هفت برابری قیمت برق، گاز و آب مصرفی خانوار در این تغییر ساختار اقتصادی به شكل یك جهش قیمتی فقط یكبار در اقتصاد ایران اثرمیگذارد و آثار تورمی برجا نخواهد گذاشت.
اما فرشاد مومنی، اقتصاددان می گوید: "در ادبیات اقتصاد سیاسی تقریباً اتفاقنظر وجود دارد كه تورم ظالمانهترین مالیاتی است كه دولت به نفع اغنیا از فقرا دریافت میكند.بنابراین، این توجیه كه جهش قیمتها، منجر به تورم نخواهد شد و یك دورهای است به نظر من یكی از خامترین و بیپایهترین استدلالهایی است كه در چند ماه گذشته شنیدهام. جهش قیمتها فقط در یك شرایط باثبات آن هم در فضای سالم اقتصادی و در چارچوب قدرت نهادی منعطف است كه میتواند اثرات تكدورهای داشته باشد. در حالیكه همه ما در طی بیست ساله گذشته با پوست و گوشت و استخوان لمس كردهایم كه بیثباتی مشخصه كلیدی فضای اقتصاد كلان ما است."
حسین راغفر، دیگر اقتصاددان ایرانی كه او را تدوینگر "نقشه فقر" در ایران میخوانند بر این باور است كه اجرای طرح دولت تورمی بین ۵۰ تا ۶۰ درصد بر اقتصاد ایران تحمیل میكند كه با وجود تورم ۲۵ درصدی فعلی باید تورمی ۸۰ تا ۹۰ درصدی را در اقتصاد ایران انتظار بکشیم."
بهجت كلهر کارشناس بازنشسته یک شرکت بیمه، به وعدههای دولت در مورد پرداخت نقدی یارانهها بیاعتماد است، اما با فرض پرداخت مرتب و مستمر آنها نیز چنین می گوید: "این طرح دولت برای خانواده ما كه با حقوق ناچیز مستمری دولتی زندگی خود را میگذرانیم خوشحالی و شادمانی ندارد، چگونه قابل قبول خواهد بود كه یك خانواده ۴ نفره حدود ۲۰۰ هزار تومان در ماه از دولت دریافت كند در عوض بیش از ۴۰۰ الی ۵۰۰ هزار تومان بابت تفاوت یارانه بنزین، برق، گاز، آب و تلفن بپردازد."
خط قرمزی به نام تورم
تورمزا بودن طرح تحول اقتصادی آقای احمدینژاد همان خط قرمزی است كه علی لاریجانی رییس مجلس و احمد توكلی، رییس مركز پژوهشهای مجلس و نماینده اقتصاددان تهران به آن اشاره كردهاند و اعلام كردهاند كه مجلس به لوایح و طرحهای تورمزا رای مثبت نخواهدداد.
اصل تورمزا بودن این طرح را دولت پذیرفته است. رامین پاشایی فام معاون اقتصادی بانك مركزی میگوید که بانك مركزی نیز همچون منتقدان طرح تحول اقتصادی به تورم زا بودن این طرح آگاه است.
به گفته این مقام بانك مركزی ، "محاسبات نشان می دهد كه با اجرای طرح تحول اقتصادی با سناریوی نفت ٣٥دلاری، نرخ تورم ٣١درصد خواهد بود".
گزارش انجمن مدیران صنایع که در نشریه “كارآفرین” به چاپ رسیده اما، تورم حاصل از اجرای این طرح را بالاتر از ۶۰ درصد پیشبینی کرده است.
بر اساس این گزارش چنانچه قیمت همه حاملهای انرژی ۵ برابر شود، در مجموع قیمتها در كل اقتصاد به طور میانگین در حدود ۵۱درصد افزایش خواهند یافت. فعالیتهای خدماتی در حوزه خرید و فروش املاک و نفت خام و گاز طبیعی كمترین تاثیرپذیری و خدمات پشتیبانی و كمكی حملونقل، حملونقل ریلی، فلزات اساسی، حملونقل جادهای، برق، آب و حملونقل هوایی بیشترین تاثیرپذیری را از افزایش قیمت حاملهای انرژی دارند.
مقایسه با اروپا و بوركینافاسو
فرشاد مومنی، اقتصاددان، ملاحظات دیگری نیز در اجرای برنامه دولت دارد. او میگوید: "نمی شود ما به نیرو ی كار خود دستمزدی در حد بوركینافاسو بپردازیم و بعد هزینههای آنها را در مقیاس اروپایی مطالبه نماییم."
فرهاد یک راننده تاكسی که به مقایسه قیمت بنزین در ایران و آمریکا معترض است، میگوید: "دولتمردان قیمت بنزین را در ایران با دیگر كشورها مقایسه میكنند و به این جمع بندی میرسند كه باید قیمتها را افزایش داد." او اضافه میکند:" آقای احمدی نژاد گفته است در امریکا ۸۰ میلیون نفر زیر خط فقر زندگی می کنند مساله اینجاست که بر اساس خط فقر در امریکا، چند نفر ایرانی زیر خط فقر زندگی می کنند؟"
او ادامه میدهد: " قیمت بنزین در كشورهایی كه قطرهای نفت ندارند بالاست نه در ایران كه ما بر دریایی از نفت نشستهایم".
فرهاد و بسیاری از شهروندان ایرانی امیدوارند مجلس طرح مورد نظر آقای احمدینژاد را رد کند. طرحی که منتقدان سیاسی آقای رئیس جمهور مثل حسن روحانی نیز معتقدند باید بررسی آن به بعد از انتخابات ریاست جمهوری در ژوئن ۲۰۰۹ موکول شود. این طرح تلاشی است از سوی محمود احمدینژاد برای آوردن نفت سر سفرههای مردم. وعدهای که به نظر میرسد محقق نشده است.
منبع:mianeh