موفقیت اقتصادهای نوظهور در مبارزه با فقر
اقتصادهای نوظهور در جهان تاکنون دست آوردهای مختلفی در حوزه های گوناگون بدست آورده اند به طوریکه کشورهای جهان سوم می توانند با الگو قرار دادن این دست آوردها به توسعه اقتصادی دست یابند. یکی از دست آوردهای مهم اقتصادهای نوظهور جهان، مبارزه با فقر است.
"مارتین راوالیون" مدیر گروه تحقیقات امور توسعه بانک جهانی طی ارزیابی اخیرا اعلام کرد که مبارزه با فقر و گرسنگی لزوما نباید به موازات رشد اقتصادی انجام شود. وی گفت که عملکرد اقتصادهای نوظهور جهان به ویژه چین، هند و برزیل در مبارزه با فقر می تواند الگویی برای کشورهایی باشد که هنوز هم با چالش فقر دست و پنجه نرم می کنند و با هر استراتژی تاکنون نتوانسته اند در این راستا موفقیت های چشمگیری کسب کنند.
زمانی نیمی از فقیرترین مردم جهان در برزیل، چین و هند زندگی می کردند اما با برنامه ها و طرحهای موثر مبارزه با فقر، این سه اقتصاد نوظهور توانستند گامهای موثری در ریشه کنی نسبی فقر بردارند. در سال 1981 ، 84 درصد از جمعیت چین زیر خط فقر بودند ( درآمد کمتر از 1.25 دلار در روز داشتند). این در حالی است که در سال 2005 این آمار به 16 درصد کاهش یافت. هند نیز از سال 1981 تا 2005 درصد فقرای انی کشور را از 60 به 42 درصد و برزیل نیز طی همین مقطع زمانی، فقر را به نصف کاهش دادند. در میان این سه کشور عملکرد چین بهتر از دو کشور دیگر بوده است.
همانگونه که مارتین راوالیون اشاره کرد، این آمار صرفا انعکاس رشد اقتصادی این سه اقتصاد نوظهور نیست. برزیل به رغم رشد اقتصادی کمتر از هند توانسته فقر را بیشتر از هند کاهش بدهد. حتی اگر براساس تولید ناخالص داخلی موضوع کاهش فقر را بررسی کنیم، متوجه می شویم که برزیل حتی از چین و هند در مبارزه با فقر بهتر عمل کرده است.
یکی از عوامل موفقیت برزیل در این مسیر، کاهش چشمگیر فاصله طبقاتی در این کشور از سال 1993 بوده است این در حالی است که فاصله طبقاتی در هند و چین افزایش یافت. باید بر این موضوع تاکید کرد که فاصله طبقاتی زیاد در کاهش فقر تاثیر منفی داشته است.
در این میان سیاستهای دولتهای چین، برزیل و هند نیز در کاهش فقر نقش بسزایی داشته است. برای نمونه طرح توزیع عادلانه درآمدها در برزیل منجر به کاهش فاصله طبقاتی و به دنبال آن کاهش فقر شده است. تحت این طرح در برزیل(Bolsa Familia) به 11 میلیون خانوار در این کشور( حدود 60 درصد فقیرترین های برزیل) کمک شده است.
در چین نیز دولت با ارائه طرحهای امنیت شغلی و درآمدی نقش مهمی در کاهش فقر داشته است. ثبات اقتصادی نیز در کاهش فقر تاثیر مثبتی دارد. چین زمانی توانست فقر را بیشتر کاهش بدهد که صنعت کشاورزی این کشور به سرعت رشد کرده بود. اما زمانیکه رشد اقتصادی به سوی شهرها و مراکز تولید تغییر کرد، فاصله طبقاتی در چین نیز افزایش یافت.
برزیل نیز توانست با اعمال سیاستهای پیشرو، دست آوردهایی در مبازره با فقر به دست آورد. هند نیز با رشد اقتصادی و سیاستهای حمایتی- اجتماعی توانست اقدامات مثبتی را در مبارزه با فقر انجام بدهد.
مبارزه با فقر به وسیله کشاورزی اُرگانیک کارشناسان بر این باورند که اکثر افراد فقیر و گرسنه ای که در مناطق روستایی زندگی می کنند ، می توانند با کمکهای دولتی و بخش خصوصی صنعت کشاورزی ارگانیک (کشاورزی سازمان یافته ای که با استفاده از مواد طبیعی انجام می شود) را رونق بخشند و بدین ترتیب می توانند مشکل فقر و گرسنگی را تا حدودی حل کنند.
این در حالی است که برخی نهادهای مربوطه در جهان حتی در این مقطع زمانی هم توجه اندکی به " صنعت کشاورزی اُرگانیک" دارند. "جی دیوف" مدیر کل سازمان فائو نیز اعلام کرده که با رونق این صنعت، فقر و گرسنگی به طور چشمگیری کاهش می یابد و باید در جهان گسترش پیدا کند.
اخیرا نیز در اجلاس جهانی امنیت مواد غذایی در رم، رهبران و مقامات اقتصادی- تجاری جهان خواستار سرمایه گذاری بیشتر در بخش کشاورزی با هدف مبارزه با فقر شدند.
در حقیقت به گفته کارشناسان، سرمایه گذاری در بخش کشاورزی جهار برابر موثرتر از دیگر ابزار و راهکارها در راستای مقابله با فقر و گرسنگی است. این در حالی است که مارکوس آربنز مدیر اجرایی فدراسیون جهانی فعالیتهای کشاورزی ارگانیک( IFOAM) گفت: سرمایه گذاری در بخش " صنعت کشاورزی ارگانیک"، پنج تا هشت برابر در مبازره با فقر و گرسنگی موثر است.
در 10 ماه اول سال، بهای مواد غذایی تا 9.8 درصد در جهان افزایش یافت که این امر منجر به نگرانی مجامع بین المللی نسبت به افزایش بهای مواد غذایی همچون اوایل سال 2007 شد.
براساس اعلام " فائو" ، شمار مردم گرسنه جهان که با سوءتغذیه مواجه هستند، به بیش از یک میلیارد نفر در سال جاری افزایش یافته است. اقتصاددانان بانک جهانی نیز اعلام کردند که شمار افرادی که با کمتر از 25/1دلار در روز زندگی می کنند بین سالهای 2008 تا 2010، 89 میلیون نفر افزایش خواهد یافت.